Vragen en antwoorden

30 oktober 2017

 

Maart 2019

Vragen en antwoorden tijdens de informatieavond waar Ontwerpteam De Betuwse Waard zich voorstelde.

 

Februari 2019

vragen en antwoorden informatieavonden grondverwerving 29 en 31 januari 2019

 

Algemene vragen

  • Waarom het project dijkversterking Wolferen-Sprok?

Dijken en andere waterkeringen moeten gedurende langere tijd hoge waterstanden kunnen keren om overstromingen te voorkomen. De Waaldijk tussen Wolferen en Sprok (zie afbeelding 1.1) voldoet niet aan de landelijke eisen voor hoogwaterveiligheid. De beheerder van de waterkering, Waterschap Rivierenland, heeft daarom via het nationale Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) de opdracht gekregen om ongeveer 13 kilometer dijk te versterken. Deze versterkingsopgave moet voor eind 2022 zijn uitgevoerd.

  • Waarom is dijkversterking nodig?

 De Waaldijk tussen Wolferen en Sprok voldoet niet aan de landelijke eisen voor hoogwaterveiligheid. Daarom versterkt Waterschap Rivierenland de dijk zodat deze in 2023 aan de nieuwe normen voldoet

  • Waarom zijn de wettelijke veiligheidsnormen strenger dan 20 jaar geleden?

Sinds 1 januari 2017 hebben we nieuwe normen voor waterkeringen. De nieuwe norm wordt op een fundamenteel andere wijze uitgedrukt. Tot 2017 werd de norm uitgedrukt als een waterstand die veilig gekeerd moest worden, waarmee de norm zich alleen op de belasting (waterstanden en golven) richtte. De sterkte van de waterkering speelde wel een rol, maar werd niet expliciet opgenomen in het normgetal. De nieuwe norm is uitgedrukt als een overstromingskans. De belangrijkste reden om over te gaan op een overstromingskansnorm is dat deze kans de mate van bescherming tegen overstroming goed uitdrukt. De overstromingskans hangt immers af van zowel de hydraulische belasting (waterstanden en golven) als de sterkte van de kering (hoogte, breedte materiaalsoort enz).

De nieuwe norm is gebaseerd op het overstromingsrisico. Risico heeft betrekking op zowel de kans op als de gevolgen van een overstroming. De gevolgen zijn beter in beeld gebracht dan in het verleden, met meer aandacht voor slachtoffers (doden) en getroffenen.

  • Wat is het HWBP?

 Het HWBP is het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Dit is een programma waarin het Rijk en de waterschappen intensief samenwerken om Nederland te beschermen tegen overstromingen. Dat doen deze partijen op basis van afspraken, vastgelegd in het Bestuursakkoord Water mei 2011. De belangrijkste afspraak is dat het Rijk en de waterschappen samen de verantwoordelijkheid en kosten dragen. Het programma wordt jaarlijks geactualiseerd en steeds voor een periode van zes jaar opgesteld (2017-2023), met een doorkijk van twaalf jaar.
http://www.hoogwaterbeschermingsprogramma.nl/default.aspx

  • Betekent dijkverbetering of dijkversterking overal een hogere en zwaardere dijk?

Nee. Er zijn ook andere manieren om een dijk sterker te maken. Bijvoorbeeld het aanbrengen vaneen damwand. Zo wordt door middel van een constructie de dijk versterkt. Ook kan door het aanbrengen van een. VZG (verticaal zanddicht geotextiel) het wegspoelen van zand onder de dijk door worden tegengegaan (piping). Dit zijn echter nog nieuwe, innovatieve oplossingen waarvoor het onderzoek naar de werking nog in volle gang is. Bekeken wordt of en op welke manier deze nieuwe technieken bij Wolferen-Sprok ingezet kunnen worden.

  • Is de dijkteruglegging bij Oosterhout definitief?

Nee. De dijkteruglegging bij Oosterhout is als maatregel opgenomen in de Voorkeursstrategie Waal Merwedes uit 2014  en staat daar geprogrammeerd voor de periode 2030-2050. Omdat de opleverdatum van de dijkversterking zo dicht ligt bij de start van een verkenning naar de dijkteruglegging, zijn beide verkenningen samengevoegd. De verkenning moet inzicht geven of koppeling van beide opgaven (op dit moment) wenselijk en zinvol is. Daarom is de verkenning van de dijkteruglegging als één van de mogelijke varianten binnen de dijkversterking meegenomen. Op dit moment wordt de VKS uit 2014 geactualiseerd. Daarbij worden de maatregelen aan de hand van een afwegingskader beter in beeld gebracht met als doel om tot een optimaal pakket te komen, als basis voor bestuurlijke afspraken. In dat verband wordt ook naar de dijkteruglegging gekeken.

De dijkteruglegging zal pas onderdeel van het voorkeursalternatief Wolferen-Sprok worden wanneer:

  1. uit de verkenning blijkt dat de maatregel vergunbaar, financierbaar en effectief is. Daarnaast wordt ook rekening gehouden met de mate van draagvlak.
  2. de dijkteruglegging onderdeel is van de geactualiseerde voorkeursstrategie.
  3. de financiering van de maatregel voor de korte termijn bestuurlijk is overeengekomen.
  • Hoe kan het gebeuren dat een dijk bezwijkt?

Dijken kunnen door verschillende oorzaken bezwijken. Deze oorzaken noemen we faalmechanismen. Wanneer het waterschap beoordeelt dat bij de berekende waterstand de dijk kan bezwijken, voldoet de dijk niet meer aan de veiligheidsnorm. Het waterschap zal de dijk dan verbeteren.

Mogelijke faalmechanismen zijn:

Overloop: 

De dijk kan worden beschadigd door water dat over een te lage dijk stroomt.

Overslag:  De dijk kan worden beschadigd door golven die bij veel wind over de dijk slaan.

Macro-instabiliteit binnenwaarts:  De dijk kan aan de landzijde afschuiven (in elkaar zakken) door een te hoge druk van het grondwater onder en achter de dijk.

Macro-instabiliteit buitenwaarts: De dijk kan bij een lage waterstand aan de rivierzijde afschuiven (in elkaar zakken) door een te hoge waterdruk op de dijk (na hoogwater en/of bij veel regen).

Micro-instabiliteit: De beschermende grasmat of stenen bekleding kan beschadigd raken door waterdruk of door dierlijke of door menselijke activiteiten, waardoor de dijk kwetsbaar wordt voor water en wind.

Piping: Hoge waterstanden kunnen sterke kwelwaterstromingen veroorzaken, die het zand onder de dijk wegspoelen of de ondergrond dusdanig verweken, dat de dijk afschuift / inzakt.

Via deze link vindt u filmpjes over de faalmechanismen

  • Wat is het uitgangspunt van de nieuwe normering?

Per 2017 gelden er nieuwe regels gelden waaraan de dijk moet voldoen: we noemen dat de ‘nieuwe normering’. Dat is een veiligheidsnorm die meer rekening houdt met de mogelijke gevolgen van een overstroming. De norm is bepaald op basis van het risico (kans van hoogwaters en sterkte). Deze norm is nu verankerd en zal niet wijzigen. Wanneer we ontwerpen op basis van de nieuwe norm, kijken we welke actuele waterstanden gelden. Hierin zal de nieuwste kennis over het klimaat zijn verwerkt

  • Zijn overstromingen ooit uit te sluiten?

Nee, uiteindelijk is een overstroming nooit helemaal uit te sluiten. Echter zijn de normen nu gebaseerd op een overstromingskans van eens in de 10.000 jaar.

  • Welk risico loop ik bij een mogelijke overstroming?

Rijkswaterstaat en het ministerie van Infrastructuur en Milieu hebben samen met het Ministerie van Veiligheid en Justitie, de Veiligheidsrisico’s, de Waterschappen en het Deltaprogramma een website gemaakt waarop te zien is hoe groot de kans is dat u overstroomd.

  • Welke partijen werken samen?

Binnen dit project werkt Waterschap Rivierenland samen met de gemeente Nijmegen, de gemeente Overbetuwe, Provincie Gelderland en Rijkswaterstaat. Ook de gemeente Lingewaard wordt meegenomen in het maken van de plannen omdat een klein deel van het plangebied in deze gemeente ligt. Uiteraard werkt het waterschap met het maken van de plannen ook samen met bewoners, ondernemers andere belanghebbenden in het plangebied. Het waterschap krijgt hierbij ondersteuning van het ingenieursbureau Witteveen+Bos en Bureau Stroom.

  • Waarom zijn er verschillende partijen betrokken bij dit project?

Waterveiligheid is in eerste instantie de taak van het Rijk en waterschappen. Een dijk versterken heeft invloed op de omgeving. Bestaand gebruik, bestaande situaties maar ook nieuwe toekomstige, ontwikkelingen kunnen beïnvloed worden door de versterking. Afstemmen met alle belanghebbende partijen is dus noodzakelijk. Enerzijds om problemen te voorkomen, anderzijds om kansen die ontstaan te benutten. Het waterschap stemt intensief af met gemeenten, provincie en de belanghebbenden in de omgeving.

  • Wie is verantwoordelijk in dit project?

Voor veilige dijken, en dus de dijkversterking is het Waterschap verantwoordelijk.

  • Zijn er nog meer plannen dan dijkversterking en dijkteruglegging?

Ja, in de nabije omgeving spelen meer initiatieven van andere partijen. Enkele van deze initiatieven hebben een nauwe relatie met de dijk en de dijkversterking. In het project worden deze initiatieven ook wel  ‘meekoppelkansen’ genoemd. Dit zijn ontwikkelingen in de omgeving die mogelijk mee te nemen zijn in het project om zo een win-win situatie te laten ontstaan. Deze meekoppelkansen kunnen initiatieven van uit overheidspartijen zijn, maar kunnen ook burgerinitiatieven zijn.

  • Kan ik meepraten en meedenken over het project?

Uiteraard, graag zelfs! We organiseren in de verkenning twee keer een ronde met ateliers. Hierbij nodigt het Waterschap Rivierenland bewoners, ondernemers, maar ook ambtenaren en bestuurders uit om mee te denken over de dijkversterking en een mogelijke dijkteruglegging. Ook is het mogelijk om online te reageren.

  • Is er een verkenning gestart voor de dijkteruglegging Oosterhout ( DTO)?

Naar aanleiding van de Voorkeursstrategie Waal en Merwedes heeft de provincie samen met gemeente, waterschap en Rijkswaterstaat een préverkenning uitgevoerd voor de DTO. In deze préverkenning is gekeken of er varianten denkbaar zijn die minder impact hebben op de omgeving en tegelijkertijd en goede bijdrage leveren aan waterstanddaling.  was Met de kennis uit de préverkenning hebben provincie en waterschap, in afstemming met  het HBP en ministerie van I&M, besloten de  uitkomst van de préverkenning als variant mee te nemen in de verkenning van de dijkversterkingsopgave.

  • Waarom mag er in de uiterwaarden van Beuningen gebouwd worden en moet hier de dijk teruggelegd worden?

In de voorkeursstrategie Waal en Merwedes staat zowel voor Oosterhout als Beuningen een waterstandverlagende maatregel opgenomen. Aan de zijde van Beuningen is recent het realiseren van een nevengeul onderzocht. Uit deze verkenning bleek echter dat de geul (op dit moment) niet haalbaar is. De maategel bij Oosterhout wordt op dit moment als variant meegenomen in de verkenning van de dijkversterking. Uit deze verkenning zal blijken of een dijkteruglegging wenselijk en haalbaar is.

Bouwen in het buitendijkse gebied is niet zondermeer mogelijk. Niet alle nieuwe functie’s zijn in de uiterwaard toegestaan. Ook moeten nieuwe functies en bouwwerken voldoen aan strenge regels.  Hierdoor wordt voorkomen dat de ruimte voor de rivier wordt verkleind.

Voor een beperkt aantal terreinen in de uiterwaarden  zijn specifieke afspraken gemaakt over het bebouwen. Deze terreinen hebben een zogenoemde EMAB-status  gekregen (Experimenteren Met Aangepast Bouwen). Beuningen is één van deze locaties (Beleidslijn Grote Rivieren 1997). Hier vindt u meer informatie.

  • Praten we in dit project alleen over de noordzijde van de Waal?

Ja, in dit project wordt enkel gekeken naar het dijktraject Wolferen-Sprok. Aan de zuidzijde zullen op termijn ook verkenningen voor dijkversterking worden gestart. 

  • Is plan Danenberg een meekoppelkans?

Landschapspark de Danenberg is een plan in ontwikkeling dat grenst aan het plangebied van dijkversterking Wolferen-Sprok. Met de initiatiefnemer vindt er afstemming plaats om in beeld te krijgen wat raakvlakken, knelpunten en of eventuele kansen zijn wanneer de projecten elkaar raken.

  • Hoe weten we of onze mening nog wel telt? Zijn de plannen niet al lang gemaakt?

Nee, we gebruiken de input uit ateliers en informatie die u ons meegeeft in de individuele gesprekken om het ontwerpproces te voeden. De klantwensen die we tijdens de ateliers hebben opgehaald zijn verwerkt en geborgd in onze digitale database. Deze database vormt de basis voor het ontwerp. Veel van de ingebrachte klantwensen zijn niet van toepassing op de planfase waar we nu in zitten. Zoals uitgelegd wordt er gewerkt van grof naar fijn. Veel van de wensen hebben betrekking op kleine onderdelen in het ontwerp. Al deze klantwensen worden beoordeeld in de planstudie-fase die begint wanneer het voorkeursalternatief bekend is.

De geuite zorgen en wensen worden voor actief meegenomen in het ontwerpproces door het omgevingsteam. In de volgende participatieronde komen we graag bij u terug met een reactie op de klantwensen die afgelopen maanden zijn ingediend. Mocht u behoefte hebben om meerder terugkoppeling te ontvangen, of wilt u weten welke klantwensen er van u in ons systeem staan, laat het ons dan weten via M.SecretariaatWoS@wsrl.nl.

  • Op de tekeningen van de dijkteruglegging staan verschillende varianten van 100m teruglegginng en 300m teruglegging, vanaf waar geldt deze afstand?

Het zoekgebied voor de mogelijke dijkteruglegging is gebaseerd op de Barro-reservering  uit de Planlogische kernbeslissing Ruimte voor de rivier, 2006. In de préverkenning is dit grote zoekgebied verkleind tot het gebied waar we nu naar kijken. Binnen dit gebied zijn verschillende varianten mogelijk. We hebben u in de werkateliers de varianten laten zien die het meest onderscheidend zijn. In de verfijningsslagen wordt ook nog gekeken naar tussenvarianten. Het zoekgebied betreft de maximale maat waarbinnen een eventuele dijkteruglegging gerealiseerd kan worden.

  • De pipingbermen zijn zeer breed en hebben een grote impact op de omgeving. Is piping alleen op te lossen door grond toe te voegen?

Nee, er zijn meerdere (technische) maatregelen mogelijk om het probleem op te lossen. Pipingbermen kunnen, afhankelijk van de grondsoort en dergelijke, een breedte moeten hebben van 300 meter. Dit heeft een enorme impact op het landschap, daarom kiest WSRL er voor om het pipingprobleem op te lossen door middel van kwelschermen. Het is goed mogelijk dat de kwelschermen bestaan uit geotextiel. Dit is een recente ontwikkeling waar WSRL veel kennis over heeft vergaard, dit zou een goede toepassingsmogelijkheid zijn.

  • Waarom wordt er niet standaard buitendijks versterkt?

Dijkversterking is bedoeld om de waterveiligheid te kunnen garanderen. Wanneer de versterkingsopgave buitendijks gerealiseerd wordt, wordt de afvoercapaciteit van de Waal verkleind. Dit leid tot minder afvoercapaciteit en hogere waterstanden. Het doorstroombaar oppervlak zal daarom elders gecompenseerd moeten worden. Buitendijks versterken heeft niet de voorkeur maar kan in uitzonderlijke gevallen wel een van de kansrijke oplossingsrichtingen zijn.

  • Behoort grondverbetering ook tot de oplossing?

Ja, echter is dit wel een optimalisatie maatregel. Dit is namelijk geen oplossing die geschikt is voor het hele traject. Een groot nadeel van grondverbetering is dat de grond niet meer goed bewerkt kan worden voor ander functies bijvoorbeeld landbouw.

  • Kan er ook uitdroging ontstaan?

Voor wat betreft de dijken is uitdroging geen risico. Bij veendijken ligt dat anders, die kunnen afschuiven door droogte. Uitdroging houdt verband met lagere rivierafvoeren en de kans op langdurige droogte. De focus bij dijkversterking ligt op de hogere afvoeren en hogere waterstanden.