Gameren

Hier vindt u actuele informatie over werkzaamheden, informatieavonden en andere wetenswaardigheden.

Grofzandbarrière op grote schaal onderzocht

De afgelopen maanden heeft Deltares, in opdracht van Waterschap Rivierenland en met advies van het Hoogwaterbeschermingsprogramma, in haar Deltagoot onderzoek uitgevoerd naar een nieuwe dijkversterkingstechniek: de zogenoemde grofzandbarrière. Met deze techniek wordt een sleuf van grof zand onder de dijk ingebracht. Dit om te voorkomen dat het onder de dijk doorstromende water het in het watervoerende pakket aanwezige fijn zand meevoert en doorgaande kanaaltjes vormt, waardoor een dijk uiteindelijk kan bezwijken (piping genoemd). De uitvinding was al eerder op laboratoriumschaal uitgebreid onderzocht en blijkt nu ook op grote schaal te werken.

Proefsituatie grofzandbarrière

Proefsituatie met damwand in dijk t.b.v. verhoging van verval: blik vanaf buitenwater op kopsloot.

Over het onderzoek

In de Deltagoot zijn twee testen uitgevoerd waarbij men met de positie van de barrière varieerde: een keer onder de binnenteen van een dijk en een keer onder de kruin van een dijk. Om het exacte bezwijkmechanisme van de barrière te kunnen begrijpen, werd de positie van de barrière (een kleine drempel van grover zand direct onder de kleilaag aan de bovenzijde van de watervoerende laag) bij de tweede test zo gekozen dat deze zeker ging bezwijken. De buitenwaterstand werd in meerdere stappen verhoogd zodat eerst zandmeevoerende wellen konden ontstaan en de grofzandbarrière uiteindelijk volledig werd belast en tot bezwijken werd gebracht. Om dit mogelijk te maken werd in de Deltagoot  een damwand in de proefdijk geïntegreerd zodat de maximaal mogelijke waterstandsbelasting kon worden opgezet. De experimenten lieten zien dat door de barrière veel hogere waterstandsverschillen kunnen worden gekeerd dan in een situatie zonder pipingmaatregelen. Bij een met een grofzandbarrière versterkte dijk kunnen dan zelfs waterstanden worden gekeerd die veel hoger zijn dan de kruinhoogte van de dijk, maar dan zal het water over de dijk lopen en is het faalmechanisme overloop maatgevend en niet meer piping. Op basis van de nog verder uit te voerenanalyses van de meetgegevens zal uiteindelijk een ontwerpcriterium voor toepassing in veldsituaties worden ontwikkeld. Naar verwachting is deze techniek qua maakbaarheid in 2020 dusdanig doorontwikkeld, dat deze door Waterschap Rivierenland voor het eerst bij een dijkversterking in Gameren kan worden toegepast. Hier zijn enkele dijkvakken afgekeurd op piping.

Ulrich Förster (projectleider Deltares): “Het concept van de grofzandbarrière is al enkele jaren geleden door Deltares bedacht en door diverse proeven op verschillende schalen steeds verder doorontwikkeld. Met deze tests in de Deltagoot is de effectieve werking van de grofzandbarrière aangetoond, waardoor het een goed alternatief voor bestaande pipingmaatregelen vormt.”

Voordelen grofzandbarrière

Werken met een grofzandbarrière is sneller, goedkoper en milieuvriendelijker dan de traditionele aanpak. Het oplossen van het pipinggevaar met een extra berm van klei kost honderden miljoenen euro's en neemt veel ruimte in beslag. Stalen damwanden aanbrengen is - ondanks nieuwe ontwikkelingen en inzichten - nog steeds duurder dan een grofzandbarrière en verstoort bovendien de natuurlijke waterhuishouding onder de dijk, ook in drogere tijden.

Dijkversterkingen in Nederland

De komende jaren versterkt het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) in Nederland ruim 1.100 km aan dijken. Nieuwe inzichten tonen aan dat veel dijken kwetsbaar zijn voor overstromingen vanwege piping. Piping doet zich vooral voor in het oostelijke deel van Nederland, zoals in het rivierengebied tussen Zaltbommel, Culemborg en Zwolle, en de Duitse grens. Daar liggen zandlagen relatief dicht aan de oppervlakte. Innovaties zoals de Grofzand Barrière stoppen het ontstaan van piping en voorkomen dat een dijkversterking onacceptabel veel ruimte in beslag neemt.

Internationale belangstelling

De grofzandbarrière kan mogelijk een exportproduct worden. Deltares heeft met het Army Corps of Engineers in de Verenigde Staten een samenwerkingsverband waarbij gezamenlijk onderzoek op dit gebied wordt uitgevoerd.

Na het bezwijken van de grofzandbarrière heeft het pipingkanaal een doorgaande verbinding met buitenwater gemaakt en is de zandmeevoerende wel in kopsloot in een modderfontein veranderd.

 

Ontwerp-projectplan Waterwet en Besluit m.e.r.-beoordeling ‘dijkversterking Gameren’ ter inzage

Het ontwerp-projectplan Waterwet en Besluit m.e.r.-beoordeling voor de dijkversterking Gameren ligt van 11 mei t/m 21 juni 2018 ter inzage.

Bij een ingreep in het watersysteem, zoals de dijkversterking van de dijk, ter plaatse van de omdijking bij het dorp Gameren, moet het waterschap een projectplan Waterwet opstellen. Het projectplan geeft een beschrijving van het werk en de wijze waarop de wijziging zal worden uitgevoerd.
Vaststelling van het projectplan Waterwet gebeurt door het algemeen bestuur van Waterschap Rivierenland. Vervolgens zal het projectplan ter goedkeuring worden aangeboden aan Gedeputeerde Staten van Gelderland.
Voordat het algemeen bestuur overgaat tot vaststelling van het projectplan ligt het ontwerp van het projectplan met bijbehorende documenten en het M.e.r.-beoordelingsbesluit van vrijdag 11 mei 2018 tot en met donderdag 21 juni 2018 tijdens kantooruren voor iedereen ter inzage in:
•    het kantoor van het waterschap, De Blomboogerd 1 in Tiel
•    het Provinciehuis Gelderland, Markt 11 in Arnhem
•    het gemeentehuis van Zaltbommel, Hogeweg 11 in Zaltbommel.

Ontwerpdocumenten: digitaal
Het ontwerp-projectplan en bijlagen zijn als bijlage bij het Waterschapsblad en de Staatscourant opgenomen. Ook vindt u hier de aanmeldingsnotitie en het m.e.r.-beoordelingsbesluit en de bekendmaking.
Alle documenten zijn bovendien te vinden via de documenten op deze website.

Derde informatieavond voor dijkversterking Gameren

Op woensdagavond 24 januari 2018 organiseerde het projectteam dijkversterking Gameren een informatieavond voor bewoners en belanghebbenden in het gebied. Met een presentatie lieten we de stand van zaken rond de dijkversterking zien. We mochten weer dankbaar gebruik maken van Recreatieruimte Slotse Hofke in Gameren.

bewonersavond GamerenOp dit moment wordt de oplossing met een Grofzand Barrière verder uitgewerkt met een haalbaarheidsonderzoek door Deltares. We zijn nu nog bezig met de laatste twee proeven van dit onderzoek. We lieten tijdens de presentatie (3,8 MB) zien welke stappen zijn gezet en welke nog zullen volgen.

Daarnaast hebben we een concept Projectplan Waterwet gemaakt. Als een waterschap een rivierdijk gaat aanleggen of versterken moet een projectplan op grond van de Waterwet worden opgesteld. In het projectplan staat de aanleiding, het ontwerp en de manier waarop het wordt uitgevoerd beschreven. Het waterschap stelt het projectplan vast, de provincie zal het projectplan uiteindelijk goedkeuren.


Grofzand Barrière in een overzicht

Momenteel wordt door Deltares hard gewerkt aan de proeven om te kijken of Grofzand Barrière haalbaar is. Klik op het plaatje om de poster te bekijken (7MB).

Kans voor de Grofzand Barrière

Met het versterken van een dijk met het Verticaal Zanddicht Geotextiel is al veel ervaring in Nederland en zeker ook bij ons waterschap. Dit textiel laat wel water door, maar geen zand. Door het geotextiel te plaatsen op de plek waar piping ontstaat – op de overgang tussen de kleilaag en de zandlaag – wordt voorkomen dat het water zand meevoert.

De grofzand barrière is een innovatie, een nieuwe techniek, die ook piping kan oplossen. Hierbij wordt er een sleuf gegraven en wordt er, in plaats van het geotextiel, een zand-/grindkoffer met een grove korrelstructuur in de binnenberm van de dijk aangebracht. Dit grove zand/grind laat wel het water door, maar stopt meevoering van zand uit de dijk.
Deze techniek is helemaal nieuw als dijkversterkingstechniek en nog nooit buiten in het veld gemaakt en getest. Ons waterschap is altijd op zoek naar nieuwe, betere en goedkopere technieken  en heeft er voor gekozen om bij Gameren een pilot uit te voeren van de grofzand barrière. Er is opdracht gegeven voor een haalbaarheidsonderzoek aan Deltares. Na wetenschappelijk onderzoek en laboratoriumtests zal duidelijk moeten worden of de grofzand barrière een mogelijk effectieve maatregel is om piping op te lossen. Als het advies positief is, kan het waterschap in het najaar besluiten om deze techniek voor het eerst in de praktijk te beproeven in Gameren.
Vanzelfsprekend wordt de werking van de techniek heel nauwkeurig in de gaten gehouden door specialisten. De proef zal moeten bewijzen dat toepassing van deze techniek leidt tot een veilige dijk die weer voldoet aan de nieuwe veiligheidsnormen voor piping.
Als blijkt dat de proef slaagt, dan heeft het dorp Gameren met het waterschap een wereldprimeur.

Wat is een grofzand barrière?

De grofzand barrière is een maatregel die het doorgroeien van pipes voorkomt.

Bij piping stroomt er, bij een groot verschil in waterstand tussen rivier en achterland, water onder de dijk door. Dat water kan zand meevoeren. Hierdoor kan na verloop van tijd een holle ruimte (pipe) onder de dijk ontstaan. Gevolg: de dijk wordt instabiel en kan bezwijken. Een oplossing is om aan de binnenkant van de dijk een grofzand barrière aan te leggen. Dat wil zeggen dat het aanwezige zand wordt vervangen door grover zand. Zo wordt het proces bemoeilijkt. Deze methode lijkt dus heel veel op het aanbrengen van verticaal zanddicht geotextiel, maar nu wordt in plaats van textiel een sleuf met grof zand aangelegd. Zie ook het filmpje op deze pagina.

Grofzand barrière 

Grofzand biedt mogelijkheden voor dijkproblemen

 Een artikel in NU.nl. Ook aandacht in De Ingenieur en op de website van Deltares.

Voorkeursalternatief Dijkversterking Gameren vastgesteld

Op 13 december 2016 heeft het college van dijkgraaf en heemraden het voorkeursalternatief (VKA)voor dijkversterking Gameren vastgesteld. Voor Waterschap Rivierenland is dit het eerste VKA binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma.Het waterschap kiest voor een oplossing met verticaal zanddicht geotextiel  / grofzand barrière. Voordeel van beide technieken is dat het, vergeleken met andere mogelijke oplossingen, goedkoper is en weinig hinder oplevert voor de omgeving tijdens de uitvoering vanwege de kortere uitvoeringsduur. Zie voor de techniek het filmpje hieronder.

De twee documenten die bij dit besluit zijn geraadpleegd zijn Aanmeldingsnotitie m.e.r.-beoordeling dijkversterking Gameren en Notitie VKA dijkversterking Gameren

 

Voorkeursalternatief besproken op informatiebijeenkomst

Zo’n 25 geïnteresseerde bewoners, betrokkenen en medewerkers van het waterschap waren in Gameren aanwezig op de informatiebijeenkomst op 21 september om de mogelijke oplossingen voor het dijktraject te bespreken.

Na zorgvuldige afweging van kansrijke technische maatregelen wordt voorgesteld om  Verticaal Zanddicht Geotextiel / Grofzand Barrière uit te voeren. Alles overwegend is dit de beste techniek om het piping-probleem op te lossen. Dit is een innovatieve oplossing die kansrijk is voor een snellere en goedkopere uitvoering van de versterkingsopgave. De programmadirectie van het Hoogwaterbeschermingsprogramma stimuleert deze oplossingen.

Bekijk ook eens de presentatie die gegeven is. De vragen en antwoorden van de avond hebben we gebundeld.

Hoe het proces voor Verticaal Zanddicht Geotextiel eruit ziet, is goed te zien in het filmpje dat hierover gemaakt is. Zie hieronder.

Een oplossing voor piping

 

21 september tweede informatieavond dijkversterking Gameren

19.00 uur in Recreatieruimte Slotse Hofke, Slotshof 64 in Gameren

Op basis van onderzoek naar de vier kansrijke technische maatregelen heeft één maatregel de voorkeur gekregen. Alles overwegend zou dit de beste techniek kunnen zijn om het piping-probleem op te lossen. Graag willen wij op deze avond ons voorstel voor een voorkeursmaatregel delen met bewoners en belangstellenden. Het doel van de bijeenkomst is om een heldere uitleg te geven, met elkaar een goed gesprek te hebben over plussen en minnen van elke techniek, en te bezien of er voldoende draagvlak is voor een voorkeursmaatregel.

Ter voorbereiding op deze bijeenkomst kunt u de volgende twee rapportages inzien: Aanmeldingsnotitie m.e.r.-beoordeling dijkversterking Gameren en Notitie VKA dijkversterking Gameren.  Het delen van alle beschikbare informatie bevordert immers een goed gesprek.  

Programma

19.00 uur:           Ontvangst

19.15 uur:           Welkom en presentatie door Waterschap Rivierenland

20.15 uur:           In gesprek over welke techniek de voorkeur heeft, persoonlijk contact

21.00 uur:           Vervolgproces en afsluiting

Rapporten onderzoeken

In opdracht van Waterschap Rivierenland is een aantal verkennende onderzoeken uitgevoerd. Het doel van deze onderzoeken is om alle relevante basisinformatie te verzamelen die nodig is om later de effecten van de verschillende kansrijke versterkingstechnieken te beschrijven. De concepten van de rapporten staan ter informatie hieronder.

Archeologisch onderzoek Gameren

Kader Landschappelijke inpassing Gameren

Milieukundig onderzoek Gameren

Natuurtoets Gameren

OCE Gameren (opsporen conventionele explosieven)

Eerste informatieavond voor dijkversterking Gameren

Woensdag 15 juni 2016 is een eerste Informatiebijeenkomst georganiseerd voor betrokkenen en belangstellenden. Tijdens de bijeenkomst is het Plan van Aanpak gepresenteerd en was er voldoende ruimte voor vragen en persoonlijk contact. De presentatie kunt u nog eens bekijken via Presentatie dijkversterking Gameren. De volgende bijeenkomst wordt verwacht in oktober 2016. Tijdens de avond zijn diverse vragen gesteld. Deze hebben we op een rijtje gezet met de antwoorden erbij. Zie veelgestelde vragen en antwoorden.

  

 

Lees meer over

dijk